Push, pull og kompensasjon i praksis

Kva som skjer fysisk

Kvar gong nåla går ned og opp, dreg tråden litt i stoffet. Toppråden og undertråden knyter seg saman inne i stoffet, og knuten trekkjer dei to sidene mot kvarandre. Gjer du dette 400 gonger langs ein satinkolonne, blir summen tydeleg.

To effektar oppstår samtidig:

Pull (drag) — broderiet trekkjer seg saman på tvers av stingretninga. Ein satinkolonne du digitaliserte til 6 mm, kjem ut på 5,5 mm. Ein sirkel du laga rund, blir smalare i den retninga stinga går.

Push (skuv) — stoffet blir samtidig pressa utover i stingretninga, i endane av kolonna. Same satinkolonne blir litt lengre enn du teikna, og kanten bular ut.

Dei to effektane er to sider av same sak: tekstilen er eit lukka system. Det du trekkjer saman ein stad, må ut ein annan stad.

Kvifor sirklar blir eggforma

Dette er den klassiske illustrasjonen. Ein sirkel med satinkant blir sydd med sting som går radialt utover heile vegen rundt. Men når maskina syr toppen og botnen av sirkelen, går stinga vassrett; når ho syr sidene, går dei loddrett.

• Der stinga går vassrett (topp og botn), trekkjer pull sirkelen saman loddrett.
• Der stinga går loddrett (sidene), trekkjer pull han saman vassrett.
• Samstundes pressar push kantane ut i motsett retning.

Summen er at sirkelen blir litt for høg og for smal, eller for brei og for låg, alt etter kva veg fyllet inni går og kva rekkjefølgje du syr i. Han blir eit egg. Same fenomen gjer at eit kvadrat får konkave sider, og at ein O ser ut som ein 0.

Kor mykje snakkar vi om?

Størrelsesordenen, som gjeld eit typisk brystlogo:

• Stabilt vevd stoff: 0,10–0,20 mm forskyving per kant.
• Piqué og jersey: 0,20–0,30 mm.
• Fleece og strikk: 0,25–0,40 mm.
• Store fyllområde over 60 mm: kan trekkje 1–2 mm totalt over flata.

Det høyrest lite ut. Men 0,25 mm på kvar side av ein 1,2 mm satinkolonne er halve kolonna.

Pull compensation i programvara

Alle digitaliseringsprogram har ein funksjon som heiter pull compensation. Han gjer noko enkelt: han gjer objektet litt breiare enn du teikna det, slik at det etter dregning kjem ut i rett storleik.

To måtar å angi:

• Absolutt, i millimeter: legg til 0,2 mm på kvar side. Dette er det du bør bruke.
• Prosentvis: gjer objektet 5 prosent breiare. Farleg på små objekt fordi effekten skalerer feil — pull er ein tilnærma konstant i mm, ikkje ein prosentdel.

Typiske absoluttverdiar:

| Materiale | Pull comp per side | |---|---| | Stabilt vevd (twill, poplin) | 0,10–0,15 mm | | T-skjorte, jersey | 0,15–0,20 mm | | Piqué-polo | 0,20 mm | | Fleece, sweat | 0,20–0,30 mm | | Frotté | 0,25–0,35 mm | | Softshell | 0,10–0,15 mm | | Skinn | 0,05–0,10 mm |

Unntaket: små bokstavar. Ein bokstav på 5 mm høgd har strekar på om lag 1,1 mm. Legg du 0,2 mm på kvar side, blir streken 1,5 mm — 36 prosent tjukkare. I ein e eller ein a lukkar hola seg og bokstaven blir ein klump. På tekst under 6 mm skal du senke pull comp til 0,05–0,10 mm.

Kompensasjon i praksis, tiltak for tiltak

Pull compensation i programvara er berre eitt av fleire verkemiddel:

1. Betre underlag. Eit edge run langs kanten heldt kanten på plass og reduserer dregninga direkte. Dette er ofte meir effektivt enn å auke pull comp.
2. Rett stabilisator. Ein for tynn avriv gir dregning uansett kva du gjer i fila.
3. Rett hooping. Stoff som er strekt for hardt i ramma, sprett tilbake etterpå og gir bølgjer. Stoffet skal ligge stramt som ei tromme, men ikkje vere strekt.
4. Sysekvens. Sy frå midten og utover der du kan, i staden for frå ein kant til den andre. Då fordeler dregninga seg symmetrisk.
5. Del store fyllområde i to eller tre, slik at kvart område dreg mindre.
6. Motverk form. På ein sirkel kan du med vilje teikne han 0,3 mm for brei i den retninga du veit dreg mest.
7. Senk turtalet på store fyllområde i strekkbart materiale.

Slik feilsøkjer du

Kanten mellom to fargar viser stoff. Pull har trekt dei to objekta frå kvarandre. Auk pull comp, eller lag ein liten overlapp på 0,2–0,3 mm mellom objekta. Overlapp er ofte betre — det er sikrare og kostar ingenting.

Satinkolonna er smalare enn i fila. Klassisk pull. Auk pull comp, sjekk underlag.

Bokstavane er tjukkare og hola har lukka seg. For mykje pull comp på liten tekst. Senk til 0,05–0,10 mm.

Sirkelen er eggforma. Sjå på kva retning han er for smal i, og legg kompensasjon i den retninga. Sjekk òg at du syr fyllet før kanten.

Rette kantar bular innover (konkave). Push frå fyllet innanfor. Bruk edge run som held kanten, og vurder å dele fyllet.

Heile designet er bølgjete etter avriving. Dette er ikkje pull comp, det er hooping eller stabilisator. Gå tilbake dit.

Alt ser bra ut, men blir bølgjete etter første vask. Stoffet krympa, broderiet gjorde det ikkje. Du hadde for mykje tråd, eller kunden vaska for varmt. Test på 40 grader før du leverer store seriar.

Ein arbeidsregel

Dei fleste erfarne digitalisatorar jobbar slik: sett pull comp éin gong per materialtype i eit lagra oppsett, og la det stå. Bruk overlapp mellom objekt som standard. Bruk underlag aggressivt. Og test alltid på same stoff som jobben — det er den einaste målinga som tel.