Kva du justerer sjølv, og kva som krev fagperson

Kvifor grensa finst

Ei fleirnålsmaskin er ei kjede av innstillingar som byggjer på kvarandre. Nålestongdjupna byggjer på nålestangkasseposisjonen. Gripertimingen byggjer på nålestongdjupna. Trådklipparen byggjer på gripertimingen. Endrar du eit ledd i midten, må alt nedanfor stillast på nytt.

Difor finst det ei rekkjefølgje, og difor finst det verktøy: målklosser, kontrollnåler, kalibreringsstiftar og handboka for modellen. Utan desse er justering gjetting, og gjetting på ein griper endar med at gripertuppen blir øydelagd av nåla.

Det er ikkje ei fråråding fordi det er farleg. Det er fordi det er uråd å gjere rett utan utstyret, og fordi du på ei maskin i garanti risikerer at garantien fell bort ved uautorisert reparasjon. Sjå modul 4.9.

Dette gjer du sjølv

Nålebyte. Kvar dag om det trengst. Sjå modul 4.3.

Nåleplate. To skruar. Byt henne når hòlet har fått ein hake eller ein oval utsleging. Ei nåleplate er ein slitedel og skal skiftast, ikkje polerast.

Reinsing. Spolehusrom, griparbane, trådbane, trådklippområde, nålestangområde. Dagleg og vekentleg. Sjå modul 4.6.

Smøring. Oljepunkt og feittpunkt etter plan. Sjå modul 4.6.

Overspenning og spolespenning. Alltid.

Oppspenning, underlag, rammeval, fart. Alltid.

Rammefeste og skruar på rammearmane. Stramme, ja. Demontere og justere geometrien, nei.

Presserfothøgd, der modellen har brukarjusterbar fot. Kontroller mot handboka: typisk 0,5 til 1 mm klaring over materialet i nedre stilling. Er det ei innvendig justering med låsemutter, høyrer ho til fagpersonlista.

Programvareinnstillingar og oppdatering. Sjå modul 4.8.

Dette krev fagperson

Gripertiming. Kor tid gripertuppen møter nåla. Krev at hovudakselen står i ein bestemt gradposisjon medan griparen blir låst opp og vridd. Feil her øydelegg griparen.

Klaring nål til gripertupp (0,1 til 0,3 mm). Blir sett i same operasjon som timinga.

Nålestongdjupn. Kor djupt kvar enkelt nålestong går. Krev målklosse og at kvar stong blir sett individuelt.

Nålestangkasse: posisjon og indeksering. At kvar av dei 12 eller 15 nålene stoppar nøyaktig over stinghòlet ved fargeskift. Krev demontering og kalibrering.

Trådklipparmekanikk. Kniv, fangar og haldar arbeider på tiendedels millimeter og i takt med hovudakselen.

Tannbelte, X- og Y-drivar, pantografgeometri.

Alt inni hovudet: trådgjevar, nålestangdrivar, presserfotdrivar, fargeskiftmotor.

Slik kjenner du igjen at timinga har gått

Timing går svært sjeldan av seg sjølv. Nesten alltid finst det ei utløysande hending.

Symptoma, samla:

1. Hoppa sting på alle nåler, i alle design, i alle materiale. Dette er hovudsymptomet. Er det berre éi nål, er det ikkje timinga.
2. Ny lyd. Ein metallisk klikk eller eit skrap ein gong per omdreiing. Lytt med maskina på låg fart, 300 til 400 sting per minutt.
3. Blanke slitemerke på nåla i skoro eller på sida, etter berre nokre hundre sting.
4. Gripertuppen er butt eller har eit synleg hakk.
5. Trådbrot som ikkje lèt seg feilsøkje bort trass i ny nål, ny tråd, ny trådlegging og lågare fart.
6. Fugleireir kvar gong, sjølv med spolehuset korrekt sett inn og rein griparbane.

Kva som får timinga til å gå:

• Nokon har tvinga hovudakselen rundt over eit fugleireir. Den klart vanlegaste årsaka.
• Eit hardt nålebrot i tjukt materiale, der nåla slo mot griparen.
• Maskina har vore transportert utan transportsikring.
• Ein har prøvd å justere sjølv utan verktøy.
• Griparen har gått lenge utan olje og er sliten.

Kva du gjer i staden for å skru

1. Stopp bruken. Køyrer du vidare med feil timing, slit du gripertuppen og nålene raskt, og du kan gjere ein billeg justeringsjobb om til ein dyr delebyte.
2. Dokumenter. Sjå eiga liste under.
3. Meld sak til Kreatek i Volda. Ikkje til Sewtech direkte. Sjå modul 4.9.
4. Ikkje demonter noko meir enn nåleplate og spolehus. Ein maskin som kjem til teknikar halvt demontert med skruar i ein pose tek lenger tid og kostar meir.

Det du skal ha klart før du melder

• Serienummer på maskina.
• Video av feilen medan maskina går, gjerne på låg fart, med lyd.
• Video eller bilete gjennom nåleplateopninga medan du dreier hovudakselen sakte framover for hand, som viser gripertuppen mot nåla.
• Bilete av baksida av eit broderi som viser feilen.
• Testlappar frå testfila di og frå firkanttesten.
• Liste over kva du alt har prøvd: nålebyte, ny tråd, ny trådlegging, spenningsjustering, lågare fart, reinsing, nytt spolehus.
• Omtrentleg stingtal maskina har gått, og når ho sist var smurd.

Førebygging: det som faktisk held timinga

Timing som er rett sett held i årevis om du gjer fire ting.

1. Smør griparen. Ein tørr griper går varm, slit lager og glir ut av toleransen. Éin drope kvit symaskinolje i griparbana per 4 til 8 driftstimar er den einaste smørerutina som er verkeleg kritisk. Sjå modul 4.6.

2. Aldri tving akselen. Sit maskina fast, ta av nåleplata og klipp deg fri. Aldri makt.

3. Hald deg innanfor materialgrensa. Om lag 4 til 5 mm samla tjukn. Tjukke sømkryss er den vanlegaste kjelda til nålebrot som slår i griparen.

4. Byt nål før ho brekk. 4 til 8 timar sying.

Transport

Skal maskina flyttast, til dømes til ein messe eller ved flytting av verkstaden:

• Køyr pantografen til midtstilling før du slår av.
• Sett på transportsikring om maskina har det, eller bind pantografen forsiktig fast med mjuk stropp slik at han ikkje kan sjangle.
• Ta av capsystem, flatbord og trådsnellestativ.
• Transporter maskina ståande, aldri liggjande på sida.
• Etter transport: køyr ein firkanttest og ein testfil før du tek imot ein kundejobb.

Ei einhovuds fleirnålsmaskin veg mykje, og hovudet sit høgt. To personar, og løft i ramma, ikkje i hovudet eller i pantografen.