Polyester, rayon og trådnummer

Polyester er standarden

I profesjonell produksjon er polyester broderitråd standard, og rayon er unntaket. Grunnane er praktiske:

• Styrke. Polyester har klart høgare bruddstyrke enn rayon av same tjukkleik. Det gir færre trådbrot ved 750–850 spm og toler høgare spenning.
• Klorbestandigheit. Rayon blør og misser farge i klor. Polyester toler industriell vask og blekemiddel. Arbeidstøy som vert vaska på vaskeri må vere polyester.
• Temperatur. Polyester toler vask på 60 °C og ofte 95 °C, og industriell tørketrommel.
• Lysekthet. Polyester held fargen betre i sollys, viktig på uniformer og utetøy.

Rayon (viskose) har éin fordel: høgare glans. Overflata er glattare og reflekterer meir, noko som gir eit mjukare, meir «silkeaktig» uttrykk. Der ein kunde skal ha eit dekorativt broderi på ei duk, ei pute eller eit plagg som ikkje vert vaska hardt, kan rayon vere rett. På alt anna vel du polyester.

Eit tredje alternativ er metallic, som er ein kjerne med metallisert folie viklet rundt. Metallic er dekorativ, dyr og krevjande: fart ned til 400–500 spm, lågare spenning på 80–110 gram, større nåleauge og gjerne ei dedikert metallicnål.

Kva 40 wt betyr

Trådnummeret i broderi er oppgitt i wt (weight), og systemet er baklengs: høgare tal = tynnare tråd.

• 40 wt er standarden. Nesten alle broderifiler er digitaliserte for 40 wt, og all tettleik og alle satinbreidder i standardbiblioteka går ut frå denne tjukkleiken. Om ikkje anna er avtalt, er det 40 wt.
• 60 wt er tynnare. Bruk han til tekst under 4 mm, fine detaljar og tett skyggeverk, der 40 wt vert klumpete. 60 wt krev lågare spenning (90–130 gram) og lågare fart.
• 30 wt er tjukkare. Gir raskare dekking og eit grovare, meir «handsydd» uttrykk. Krev færre sting — reduser tettleiken 15–20 prosent, elles vert broderiet hardt og stivt.

Spoletråden er eit eige val: 60 wt eller 70 wt polyester er normalen. Han skal vere tynnare enn overtråden, slik at knuten kan dragast opp i stoffet.

Bytar du frå 40 wt til 60 wt utan å endre filen, vert broderiet tynt og gjennomsiktig. Bytar du til 30 wt utan å endre filen, vert det for kompakt og du får trådbrot. Trådnummer og digitalisering høyrer saman.

Snelle, lagring og handtering

• Snellestorleik. Vanlege snellestorleikar er 1000 m og 5000 m. I produksjon lønner 5000 m seg på dei fargane du brukar mest — særleg svart, kvit og verksemdas hovudfargar. 1000 m er nok for aksentfargar.
• Lagring. Tråd skal lagrast tørt og mørkt. UV-lys blekar overflatefargen på snella, og då syr du første 50 meter i ein litt annan tone enn resten. Bruk skap med dør, ikkje open hylle i vindauget.
• Alder. Polyester eldest lite. Rayon vert sprø med åra; tråd som har lege meir enn tre til fire år bør testast før bruk på ein kundejobb.
• Trådnett. Bruk nett på glatte snellar som rullar av seg sjølv. Utan nett fell tråden i sløyfer rundt snelleholdaren og gir plutselege brot.
• Same batch. Fargar kan variere litt mellom produksjonsbatchar. På store seriar bør du bruke snellar frå same batch, eller i det minste ikkje byte batch midt i eit plagg.