Topping og klebrig mellomlegg i praksis

Når treng du topping?

Testen: stryk handa mot håret på stoffet. Reiser fibrane seg meir enn 1 mm over overflata, treng du topping.

Stoff som alltid krev topping:

• Frotté og handkle - lange løkker som stikk rett opp mellom stinga
• Fleece - børsta overflate som legg seg over stinga
• Grov strikk og strikkegenser - opne masker som stinga søkk ned i
• Mikrofiber og velur
• Børsta bomull og sweat med lodden innside når du broderer på innsida

Stoff som som regel ikkje treng topping:

• Vanleg jersey T-skjorte
• Fin piqué
• Vove skjortestoff, poplin, canvas
• Nylon og vindjakkestoff
• Cap i twill

Grov piqué er eit grensetilfelle. Ser du at satengkantane blir ujamne på ein prøvelapp, legg du topping på.

Kva topping faktisk gjer

Toppingen er eit glatt lag mellom nåla og luggen. Han gjer to ting samtidig:

1. Held luggen nede slik at han ikkje kjem opp mellom stinga.
2. Held stinga oppe slik at dei ikkje søkk ned i stoffet og forsvinn.

Utan topping på eit handkle blir tekst under 8 mm uleseleg, og satengkantane får ein lodden, ufokusert kant. Med topping blir kantane skarpe.

Slik legg du toppingen

1. Klipp eit stykke som er 20-30 mm større enn designet heile vegen rundt. Han treng ikkje dekkje heile ramma.
2. Legg han oppå stoffet før du spenner opp, slik at han blir klemt fast av ramma. Er designet stort, spenn han opp saman med plagget.
3. Er ikkje toppingen klemt av ramma, fest han med nokre knappenåler utanfor broderifeltet, eller sy ein basting rundt.
4. Broder som vanleg. Farten kan halde seg normal.

Ein vanleg feil er å legge toppingen laust oppå og stole på at nåla held han. Han glir, krøllar seg og blir sydd fast i folder.

Fjerne toppingen

1. Riv bort det grove for hand langs stingkanten. Det meste kjem lett.
2. Restar mellom bokstavar pillar du ut med pinsett.
3. Rest inni broderiet fjernar du med vatn: ein fuktig klut, ein rask dusj lunka vatn, eller damp frå strykejernet på avstand.
4. La plagget tørke flatt. Eit vått plagg som heng, strekkjer seg.

Bruk lunka, ikkje kokande vatn. Varmt vatn kan gi krymping i bomull og gjere at broderiet strammar seg.

Er det att ein tynn, litt stiv kant rundt broderiet, er det topping som ikkje er heilt oppløyst. Fukt ein gong til. Filmrestar som får tørke inn, blir gule over tid.

Klebrig mellomlegg: bruk og oppsett

Klebrig mellomlegg brukast når du ikkje kan eller vil spenne opp sjølve plagget:

• Cap i capsystemet
• Lommer, kragar, mansjettar
• Babybody og små barneplagg
• Veskar, forkle, tekstilbitar
• Halsområde der eit fullt lag mellomlegg ville kjennest

Oppsettet er det same som i flytemetoden: spenn mellomlegget aleine i ramma med papirsida opp, rits papiret i eit kryss med ein nålespiss, dra det av innanfor rammekanten, og trykk plagget ned på limflata.

Rits berre papiret. Skjer du gjennom sjølve mellomlegget, har du laga eit svakt punkt midt i broderifeltet, og stabiliseringa forsvinn akkurat der ho trengst mest.

Lim på nåla

Limet i klebrig mellomlegg set seg på nåla. Etter ei stund har du eit klebrig belegg som:

• Bremsar tråden i nålauget og gir trådbrot
• Samlar lo som byggjer seg opp
• Aukar friksjonen og varmen i nåla

Rutine på klebrigjobbar:

• Tørk nåla med ein klut fukta i rensesprit kvar 30-45 minutt på lange seriar
• Rekn med å skifte nål oftare enn dei vanlege 6-8 driftstimane, gjerne kvar 4. time
• Blås ut området rundt stingplata oftare, limet held på lo

Lim i maskina

Limrestar kan samle seg i stingplatehòlet og rundt griparen. Sjekk stingplata etter lange klebrigjobbar og tørk ho med sprit om ho kjennest klissete. Ei klebrig stingplate dreg i tråden og gir ujamne sting.

Ei siste påminning om spraylim

Mange bruker midlertidig spraylim for å halde mellomlegg og plagg saman. Det fungerer, men:

• Spray aldri rett på maskina eller ved sida av henne. Limtåka legg seg over alt.
• Spray i eit anna rom eller inne i ein pappeske som fangar tåka.
• Bruk minimalt - eit sekund er nok på eit A4-stykke.
• Spraylim gir same nåleproblem som klebrig mellomlegg, ofte verre.

Er du i tvil, bruk klebrig mellomlegg framfor spray. Det er meir kontrollert og gir mindre søl.