Trommeskinn utan å strekkje

Regelen som verkar sjølvmotseiande

Stoffet skal vere stramt som eit trommeskinn i ramma. Samtidig skal du ikkje dra i det. Dette høyrest ut som ei motseiing, men det er to ulike ting:

• Stramt vil seie at stoffet ikkje kan røre seg opp og ned eller til sides i ramma, og ikkje slår bølgjer.
• Strekt vil seie at stofffibrane er dregne ut over si kvilelengd.

Du skal ha det første og unngå det andre. Måten du får det til på, er å klemme stoffet stramt mellom ringane, ikkje å dra det stramt etterpå.

Kvifor strekt jersey gir rynker

Jersey er strikka. Maskene har innebygd strekk, ofte 4-vegs. Slik går det gale:

1. Du spenner opp og dreg i kantane til stoffet ser fint stramt ut. Maskene i broderifeltet er no strekte, kanskje 5-10 prosent.
2. Maskina syr. Stinga blir plasserte i det strekte stoffet, og trådlengda mellom to sting svarar til den strekte tilstanden.
3. Du tek plagget ut av ramma. Maskene trekkjer seg tilbake til kvilelengd.
4. Broderiet kan ikkje krympe med - tråd har praktisk talt ikkje strekk. Difor blir stoffet rundt og under broderiet pressa saman i bølgjer.

Resultatet er den klassiske rynka ringen rundt logoen, som kjem endå tydelegare fram etter første vask. Feilen kan ikkje rettast opp i etterkant, og kunden ser henne med det same.

Same mekanisme gjeld piqué, fleece, softshell med strikkbakside og alle andre strikka kvalitetar.

Rett framgangsmåte, steg for steg

1. Legg underramma på bordet eller i hoopingstasjonen, med skruesida opp og skruen ute til høgre der du kjem til.
2. Juster skruen på førehand. Legg stoffet og mellomlegget over underramma og prøv overramma. Ho skal gå ned med eit fast, jamt trykk - du skal måtte bruke handflata, men ikkje hamre. Er det for trongt, opne skruen ei kvart omdreiing; for laust, stram tilsvarande. Dette gjer du før du legg plagget rett.
3. Legg plagget over underramma med mellomlegget under. Rett ut med flate hender frå midten og utover - stryk, ikkje dra.
4. Press overramma rett ned, jamt på begge sider. Ho skal gå heilt ned slik at ringane står i flukt.
5. Stram skruen dei siste 1/4-1/2 omdreiing medan stoffet ligg i.
6. Ikkje dra i kantane etterpå. Dette er punktet folk feilar på. Alt du gjer etter at ringane er på plass, skal vere lette klapp med handflata mot stoffet innanfor ramma.

Slik testar du at det er rett

• Knipsetesten: knips lett med fingeren midt i feltet. Det skal gi ein kort, dump lyd som ei tromme, ikkje eit slapt smell.
• Trykktesten: trykk lett i midten. Stoffet skal gi litt etter og kome rett opp igjen, utan å slå bølgjer mot ramma.
• Masketesten: sjå på maskene i jersey. Er dei blitt tydeleg lengre eller smalare enn utanfor ramma, har du strekt. Samanlikn med stoffet rett utanfor rammekanten.
• Rynketesten: sjå etter små folder som stråler ut frå rammekanten inn mot midten. Det tyder på at stoffet vart dregen inn skeivt.

Hoopingstasjon

Ein hoopingstasjon er ein enkel benkefiksstur som held underramma i fast posisjon medan du legg plagget på. Han gjer tre ting:

1. Held ramma i fast høgd og vinkel, slik at begge hendene dine er frie til stoffet.
2. Gir eit fast anlegg du kan legge halskanten eller skuldersaumen mot, slik at plassering blir repeterbar frå plagg til plagg.
3. Fjernar draget. Når ramma ligg fast, blir det naturleg å presse ned i staden for å dra.

I ein serie på 30 T-skjorter er hoopingstasjonen skilnaden på 30 like plagg og 30 nesten like plagg.

Sentrering og rettvinkling

Du treng to referansar: midtlinja og høgda.

• Midtlinja: brett plagget i to på langs, slik at ermesaumane møtest, og press ein lett brett med fingrane frå halsen og ned 25 cm. Denne bretten er midtlinja. Alternativt: mål halvparten av breidda mellom sidesaumane i brysthøgd.
• Høgda: mål ned frå skuldersaumen med linjal eller ein målestrimmel.
• Rammemerka: rammene har små hakk øvst, nedst og på sidene som markerer senter. Legg dei mot midtlinja og målestrekane dine.
• Rettvinkling: legg ein linjal langs den øvre rammekanten og sjekk at halskanten eller skuldersaumen er parallell. 2-3 mm skeivt er synleg på ein brystlogo når plagget heng på ein kropp.

Merk med vassløyseleg penn, sjølvborthaldande krittpenn eller ein bit avlang teip. Bruk aldri vanleg kulepenn eller permanent tusj.

Rammemerke og korleis du blir kvitt dei

Skruerammer set att merke i piqué, fleece og mikrofiber. Slik reduserer du dei:

• Ikkje stram skruen hardare enn nødvendig.
• Legg eit stykke tynt mellomlegg eller ein remse filt mellom rammekanten og plagget der merket blir verst.
• Ta plagget ut av ramma med ein gong det er ferdig. Timevis i ramma set merket fast.
• Damp lett med jern på avstand, eller heng plagget i eit dampande bad. Merkene forsvinn som regel heilt.
• På serier: bruk magnetramme.