Fugleireir: kva som faktisk skjer og korleis du hindrar det

Kva eit fugleireir eigentleg er

Eit fugleireir, på engelsk birdnesting, er ein tett trådklump som byggjer seg opp under nåleplata, i rommet mellom nåleplata og griparen. Den store trådvasen du ser på oversida er berre restane. Sjølve problemet sit under.

For å skjøne det, må du vite kva som skjer ved eitt normalt sting:

1. Nåla går ned gjennom materialet med overtråden.
2. Nåla stoppar i nedre punkt og går litt opp igjen, om lag 2 mm. Dette lagar ei lita løkkje på baksida av nåla, i skoro.
3. Gripertuppen kjem rundt og stikk seg inn i denne løkkja.
4. Griparen dreg løkkja rundt spolen, slik at overtråden går heilt rundt undertråden.
5. Trådgjevaren over dreg løkkja opp igjen og strammar stinget.

Heile stingdanninga byggjer på at griparen finn løkkja og at trådgjevaren dreg opp det som blei laust. Sviktar noko av dette, blir overtråden liggjande igjen nede. Neste sting legg meir tråd oppå. Etter tjue sting har du ein klump på storleik med ein ert som blokkerer griparbana, og maskina stoppar med eit rykk eller brekk nåla.

Dei to grunntilfella

A: Tråden blir aldri stramma opp. Overspenninga er borte eller altfor slakk, eller trådgjevaren dreg ikkje. Då blir det liggjande laus tråd nede kvart einaste sting.

B: Overtråden blir ikkje halden fast ved starten. Dei første to til fire stinga i eit fargeskift eller etter ein trådklipp er dei mest utsette. Har ikkje maskina kontroll på trådenden, blir han dregen ned gjennom nåleplatehòlet og lagt i floke.

Dei seks årsakene, med tiltak

1. Spolehuset er ikkje sett heilt inn. Suverent den vanlegaste. Spolehuset skal klikke på plass, og posisjonsfingeren eller haken på huset skal ligge i sporet sitt. Sit huset ein halv millimeter for langt ute, kjem gripertuppen framleis rundt, men avstanden er feil og løkkja slepp. Tiltak: ta huset heilt ut, tørk kanten, sett det inn til du høyrer klikket, og vrikk lett på det for å kontrollere at det ikkje rører seg.

2. Elektronisk overtrådhaldar som ikkje verkar eller er slått av. ST-1201 og resten av serien har elektronisk overtrådhaldar. Han held overtrådenden fast dei første stinga etter fargeskift og trådklipp, slik at enden ikkje blir dregen ned. Er funksjonen slått av i menyen, er haldaren full av trådrestar eller er den vesle trådklemma slitt, får du fugleireir berre ved fargeskift og aldri midt i ein farge. Det er eit veldig tydeleg mønster. Tiltak: kontroller at haldaren er aktivert i maskinmenyen, blås og pensle rein området rundt trådklipparen, og fjern trådrestar frå klemma.

3. Laus oppspenning i ramma. Slakt materiale hoppar opp saman med nåla når nåla går opp. Det gjer at løkkja under blir feil, eller at materialet blir dregen ned i stinghòlet. Tiltak: spenn opp på nytt. Materialet skal vere stramt som eit trommeskinn, men ikkje strekt. Ein god test er å knipse med fingeren mot flata: du skal høyre ein klar, kort tone.

4. Overspenninga er heilt borte. Har tråden hoppa ut av spenningsskiva, eller er han lagt om med presserfoten nede, er det null spenning på overtråden. Då får du fugleireir med ein gong, ikkje trådbrot. Tiltak: legg om tråden fullstendig med presserfoten oppe.

5. Feil startsekvens. Startar du maskina medan ramma står feil, medan overtrådenden ligg laust og lang under nåleplata, eller du har rykt i tråden slik at han er dregen ned gjennom hòlet, blir enden med ned i griparen. Tiltak: hald overtrådenden lett med fingeren dei første stinga når du startar manuelt, eller la maskina bruke sin eigen startsekvens og la vere å røre tråden.

6. Trådrest under spolehuset eller i griparbana. Ei lita floke som ligg igjen etter førre feil, gjer at spolehuset ikkje sit heilt inne eller at griparen dreg med seg tråd. Tiltak: ta ut spolehus og nåleplate, blås og pensle, og kontroller griparbana rundt heile vegen.

Mønsteret fortel deg årsaka

• Fugleireir berre i starten av kvar farge: overtrådhaldar eller startsekvens.
• Fugleireir midt i sying, tilfeldig: oppspenning eller overspenning.
• Fugleireir kvar gong, uansett: spolehus feil sett inn eller trådrest i griparbana.
• Fugleireir på berre éi nål: trådbanen eller spenningsskiva til den nåla.

Trygg opprydding: slik får du ut floken

Dette er punktet der folk øydelegg maskina si. Å dra hardt i ramma eller å tvinge hovudakselen rundt kan flytte gripertimingen og bøye pantografen.

Steg for steg:

1. Slå av hovudbrytaren. Ikkje berre pause.
2. Ikkje dra i ramma. Lat ramma stå akkurat der ho står.
3. Klipp overtråden over materialet med ei liten saks, slik at du får slakk.
4. Ta ut nåleplata. På dei fleste einhovudsmaskiner er ho festa med to skruar. Bruk rett skrutrekkjar og legg skruane i ein kopp.
5. Ta ut spolehuset. Held det seg fast, er det floken som klemmer. Ikkje riv.
6. Klipp floken laus med ei fin saks eller ein pinsett, litt om gongen. Aldri dra ut ein heil klump i eitt drag: det kan riste griparen ut av stilling.
7. Når det meste er borte: bruk pinsett og trekk ut resten frå griparbana. Lys med lommelykt.
8. Blås eller støvsug bort trådstøv.
9. Kontroller gripertuppen med fingertuppen for hakk og burr.
10. Sett tilbake nåleplate og spolehus. Kontroller at nåla treffer midt i stinghòlet ved å dreie hovudakselen sakte for hand eller med jog-funksjonen.
11. Legg om overtråden heilt.
12. Sy 300 sting på restmateriale før du går tilbake til plagget.

Kva du gjer med plagget

Er materialet dregen ned i hòlet og har fått ein rift, er plagget som regel tapt for den plasseringa. Er det berre trådvase, kan du klippe forsiktig med ein sømsprettar frå baksida og trekkje restane ut med pinsett. Sy aldri oppå eit fugleireir utan å ha fjerna det: du får berre ein større klump.

Førebyggjande rutine

Gjer dette éin gong per arbeidsdag, det tek to minutt: ta ut spolehuset, pensle spolehusrommet og griparbana, sett spolehuset inn til det klikkar, og kontroller at overtrådhaldaren er aktivert i menyen. Denne rutinen fjernar dei tre vanlegaste årsakene på ein gong.