Nedre spenning: spole og spolehus

Spolehuset er ei fjør og ein skrue

Undertråden går frå spolen, under ei flat bladfjør på utsida av spolehuset, og ut gjennom slissa. Fjøra vert pressa mot huset av éin liten skrue. Det er heile mekanikken. Difor er nedre spenning både enkel og farleg enkel å øydeleggje: eit kvart omdreie for mykje, og du er langt utanfor arbeidsområdet.

Hugsereglar for skruen:

• Med klokka = strammare, mot klokka = laust.
• Juster maksimalt 1/8 omdreiing om gongen. Det høyrest lite ut, men på denne fjøra er 1/8 omdreiing ei stor endring.
• Skru aldri skruen heilt ut medan spolehuset står i maskina. Fjøra og skruen er små, og dei forsvinn ned i kroken.

Droppetesten

Den klassiske kontrollen krev ikkje verktøy. Sett i ein full spole, tre tråden gjennom slissa og under fjøra, og hald spolehuset etande i trådenden slik at det heng fritt i lufta:

• Spolehuset skal henge utan å falle av seg sjølv.
• Når du gir eit lite, kort rykk i tråden, skal huset gli 5–10 cm nedover og så stoppe.
• Fell det som ein stein: for laust. Rører det seg ikkje i det heile: for stramt.

Droppetesten er grov, men han fangar 80 prosent av alle spolespenningsfeil på ti sekund.

Måling i gram

Vil du ha tal, brukar du ein spolespenningsgauge. Målt på ei standard M-spole i eit vanleg spolehus skal undertråden liggje på 18–25 gram, med 20–22 gram som normalen for 60 wt spoletråd i broderi.

Legg merke til forholdet: overtråden ligg på rundt 150 gram, undertråden på rundt 20 gram. Det er cirka 7 gonger så mykje spenning oppe som nede. Dette er ikkje tilfeldig — det er nettopp dette forholdet som dreg knuten opp i stoffet og skaper 1/3-fordelinga vi ser på baksida.

Spolen sjølv er ein spenningsfaktor

Mange spenningsproblem har ingenting med skruen å gjere:

• Ferdigspolte spolar frå fabrikk har jamn oppvikling og er å føretrekkje i produksjon. Sjølvspolte spolar må vinnast med den automatiske spolevindaren på maskina, med tråden gjennom spolevindarens eiga forspenning.
• Ein spole som er fylt over kanten klemmer mot spolehuset og gir høg, ujamn spenning.
• Ein spole som er vunnen for laust gir slakk tråd som legg seg i sløyfer under stingplata.
• Magnetiske spolar (L-type i nokre system) har eige bremsesystem og skal ikkje blandast med vanlege spolar i same produksjon.
• Ein bulka eller riva spolekant gir hakk i spenninga kvar gong spolen roterer forbi hakket. Kast han.

Reinsking som spenningsjustering

Før du rører skruen: ta ut spolehuset, blås eller børst bort lo under bladfjøra, og sjå etter små trådstubbar som har kila seg fast i slissa. Trådlo under fjøra er den vanlegaste grunnen til at undertråden plutseleg er «for stram» ein måndag morgon.

Rutinen i produksjon bør vere:

• Kvar spolebyte: blås ut spolehuset og kroken.
• Kvar dag: ta ut spolehuset, børst kroken, ei dropp olje i krokbana etter maskinas oljeskjema.
• Kvar veke: droppetest på alle spolehus du har i omløp, og merk dei som ikkje held.

Har du to eller tre spolehus i omløp, merk dei med A, B og C og noter kva verdi kvart av dei ligg på. Då kan du bytte spolehus midt i ein jobb utan å måtte justere spenninga på nytt.